Somut Olmayan Kültürel Mirasımız : Geleneksel Türk Tiyatrosu
MERHABA!
Somut Olmayan Kültürel Mirasımız: Geleneksel Türk Tiyatrosu ülkemizde eskide kalan bir sözlü kültür ürünü olarak varlığını devam ettirmeye çalışıyor. 19. Yüzyıldan itibaren yaygınlaşan matbaa ile Batı sanatına merhaba desek de, kökleri yüzlerce yıl önceye dayanıyor. Bu tarihi gelişim süreç içinde kendisini yenileme çabası içine girse de maalesef her zaman Batı etkisi ve algısı hep devam etmiş görünmektedir.
Tanzimat Fermanı ile birlikte Tuluat geleneği çerçeve sahneye taşınmış ve yerelde kalan köy oyunları maalesef bölgede yavaş yavaş etkisini yitirmeye başlamıştır. Geleneksek Türk Tiyatrosu değince aklımıza ilk gelen Köy Seyirlik Oyunları, Kukla oyunları, Meddah hikayeleri, Karagöz ve Hacivat oyunları ile Orta Oyunları bu anlamda varlığını devam ettirmiştir.
Türkiye; kültürel ve gelenek anlamında oldukça ilerici ve geçmiş ögelerimizi bir nebzede olsa yaşatmaya gayret etmektedir. Ancak bu maalesef bir elin 10 parmağını geçmez bir noktadadır. Özellikle Anadolu’da yaşayan kültürler bu eserlerin içeriğini belirlediği gibi uygulama alanını da yine köy meydanlarında oluşturmuşlardır. Kahvehaneler, köy meydanları, avlular Geleneksel Türk Tiyatrosunun başlıca mekanları olmuştur. Bu mekanlar gün geçtikçe köy oda oyunları, oda oyunları gibi birçok alanda varlığını devam ettirmişlerdir.
Gençlik Haritası bu çalışmasıyla başta Anadolu olmak üzere Türkiye’nin her kültürel bölgesine gitmeyi amaç edinmektedir. Bu doğrultuda da çalışmalarımızla oluşturduğumuz prototip ile bütün bölgelere ulaşılmış olması sağlanacaktır…
OZAN DEMİRCİOĞLU
-TÜRKİYE’NİN İLK GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU VE HALK KÜLTÜRLERİ DERGİSİ IŞKIRLAK ÇIKTI!
-ANKARA ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ İLE ORTAK ÇALIŞACAĞIMIZ “KÜLTÜREL MİRAS İÇ ANADOLU” PROJESİ ULUSAL AJANS D3STEĞİ İLE BAŞLAMIŞTIR.
-GELECEĞİ İNŞA ET : ANKARA ÇOCUK VE ELAZIĞ EĞİTİMEVLERİ (ISLAHEVLERİ) PROJEMİZ , ANKARA ÇOCUK VE ELAZIĞ ÇOCUK EĞİTİMEVİ BİRLİKTELİĞİYLE BAŞARIYLA TAMAMLANMIŞTIR.
Geleneksel halk tiyatromuz, Osmanlı şenliklerindeki dramatik gösterilerden, Meddah hikâyelerinden, Karagöz ve Ortaoyunundan oluşur. Bunlara kukla, hokkabazlık vb. söyleşmeye, taklide dayanan türlerle, Ortaoyununun sahneye çıkış biçimi olan tuluat da eklenebilir. İmparatorluk döneminde gelişen bu gösteri, anlatı ve oyunlar üzerinde kültürün değişik boyutlarının etkisi vardır. Metin And bunları “saray ve çevresi sonra sırasıyla esnaf lonca ve…
Perde kurdum ışık yaktım, gösteririm gölge hayal. Gerçeğin aynasıdır bu perde, sanılmaya martaval! Karagöz… Aslolan. Biz. İçerimiz. Duygumuz. Hayalimiz. Bomboş bir perdenin arkasında, yanan bir ışıkla doğan hayat. Sönmesiyle biten hakikat. Halk tiyatromuzun en önemli unsuru Karagöz tarihi bilinmemekle beraber hep bizimle var olan sanatımızdır. Köklerimizin yansımasını gördüğümüz, izleyeni hep gülümseten, en küçük yaştan…
KÖSE Torosların tepelerinde bir yörük kervanı… Katarın en önünde başı altınlı, sırtında belekli çocuğu ve omuzunda çifte dolma tüfekli bir kadın yürüyor. İpinden tuttuğu devenin iki yanağında küçük yüz çanları takılı, diğer develerin ise boğazlarında birer sarı çan, En arkadaki devenin karnının altında ise bir yedek çan duruyor. En güçlü ses işte bu çandan çıkıyor.…
Tiyatro camiası hep şu çatışmanın içinde olmuştur: Gelenek mi gelecek mi? Aslında bu soru “Sanat sanat için midir, toplum için midir?” sorusu kadar gereksizdir. Bana göre ancak bunları sentezleyebilenler doğru bir yola girmiş olabileceklerdir. Rahmetli yazar ve oyuncu Yaşar Güner’in hiç unutamadığım bir sözü vardır: “ Ulusal olmadan uluslararası olamazsın.” Bir sanat yapıtının ilk çıkışı…
Seyirlik oyunlar günümüzde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Çünkü artık uygulayıcısı olan köylüler ya ölmüş ya da şehirlere göç etmiştir. Artık uygulayıcıların kalmaması ile beraber giderek yok olmaktadır. Peki aslında seyirlik oyunların çağdaş tiyatroda reji ve oyunculuk alanında size yeni kapılar açacağını söylesem ne derdiniz? Evet kulağa biraz tuhaf geliyor. Lakin bazı metinlerin çözümlerinde…
Köy seyirlik oyunları, diğer adıyla dramatik köylü oyunları, yüzlerce yıldır Anadolu’nun köyleri ve kırsalında, belirli gün ve zamanlarda köylüler tarafından oynanan, yazılı bir metni olmayan ancak dramatik yapıya sahip oyunların ortak adıdır. Bu kısa yazıda Köy Seyirlik oyunların kültürel kökenlerini, oluşumunu ve bugününü ve olası geleceğini ana hatlarıyla ele almaya çalışacağım ancak konuyu köy…
“Folklor” terimini ilk kullanan kişi William J.Thoms’sur. Sözcüğün kökeni ise folk=halk ve lore = bilim, terimlerinden gelmektedir (Örnek,2016:21). Halkbilim ise bir topluluk ya da belirli bir bölge halkının maddi ve manevi anlamdaki tüm kültürel ögelerini derleyip yorumlayan bilim dalıdır (Örnek,2016:21). Halkbilimi, yapmış olduğu çalışmalar sırasında sosyoloji, psikoloji, antropoloji, arkeoloji, edebiyat gibi birçok bilim dalından…
Geleneksel Türk tiyatrosunun zengin geçmişinde var olan Orta Oyunu, Osmanlı döneminde popülerlik kazanmış ve günümüze kadar gelmiş, genellikle sokak oyunları olarak sahnelenen, mizahi ve hiciv öğeleri içeren bir tiyatro biçimidir. Orta Oyunu, klasik formatı “orta” adı verilen açık meydanda oynanır. Oyunda Kavuklu ve Pişekar gibi belirli karakterler ve roller vardır. Oyun genellikle toplumsal konuları, günlük…
Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun temeli olan gelenek kavramı, toplumsal bellek ve bu belleği gelişme ve dönüştürme noktasında kültür ile uyumlu hale getirebilmesi açısından dinamik bir görev üstlenmektedir (Tekerek, 2010). Geriye dönüp bakıldığında yüzyılları kapsayan köklü bir geçmişe sahip olduğunu anladığımız Geleneksel Türk Tiyatrosu kendi içerisinde pek çok oyunu barındırmaktadır. Bunlar arasında en çok bilinenlerden biri Karagöz…
Kültürlerin geçmişi, geleceğe bırakacağı mirasların habercisidir. İnsanlar bunu kimi zaman eğlence, kimi zaman doğaya tapma, kimi zaman tamamen anlık eylemlerle bu ihtiyaçlarını gidermiştir. Anadolu’da baharı selamlamak için farklı eğlence çeşitleri yerel halk tarafından üretilmiştir. Bugün adlandırdığımız köy seyirlik, orta oyunu gibi Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun yapı birimlerinin yanında “Ferfene” gibi tiyatrodan bağımsız, yardımlaşma eğlence geceleri olabilir.…
Orta Oyunu atölyesine katıldım. Orta oyununu ve ana karakterleri olan Pişekar ve Kavuklu’yu daha önce duymuştum fakat hiç izlememiştim. Katıldığım bu atölye sayesinde hem izleme hem de öğrendiklerimi uygulama fırsatı buldum. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.
Ben Karagöz ve Hacivat atölyesi ve ortaoyunu atölyesine katılım sağladım. Atölyeler benim için farklı bir deneyim oldu. Daha önce isimlerini duymuştum fakat hiç atölyeye katılmamıştım. Gençlik Haritası sayesinde katıldığım bu atölyeler ile yeni bilgiler edindim. Bu yüzden Gençlik Haritası’na teşekkür ediyorum.
Lise zamanlarında, Edebiyat dersi kapsamında Geleneksel Türk Tiyatrosu hakkında genel bilgi edinmiştim. Geleneksel Türk Tiyatrosu denildiğinde Kukla, Karagöz, Ortaoyunu, Meddahlık, Hokkabazlık ve Köy Seyirlik oyunları akla gelmektedir. Ortaoyunu, doğaçlama oynanan bir oyundur ve ana karakterleri Kavuklu ve Pişekâr’dır. Geleneksel Türk Tiyatrosu projesi kapsamında Ortaoyunu atölyesine katılım sağlama imkanı buldum. Daha önce atölye ile ilgili bir…
Öncelikle böyle güzel ve önemli bir projede görev almamda emeği geçen Ozan Demircioğlu ve Bambu Sahne ekibine çok teşekkür ediyorum. Ben de bu kapsamda orta oyunu atölyesine katıldım. Bu projenin benim açımdan en önemli yanı kopmaya yüz tutmuş olan geleneksel-modern tiyatro bağını yeniden bize hatırlatmasıdır.
Projenin eski kültürel mirasımızı bizlere hatırlatmasından, mirasımızın bilmediğimiz yönlerini öğretmesinden büyük bir mutluluk duydum. Sadece bizlere değil bu proje kapmasında gittiğimiz yerlerdeki insanların da bu mirası hatırlaması oldukça değerliydi. Atölyelere gittiğimiz zaman sadece sözlü değil görsel olarak da birçok şey yaptık ve bu oldukça akılda kalıcı ve eğlenceli oldu. Bu projeyi ortaya çıkaran ve bizlere…
Bu etkinlikte arkadaşlarımızla keyifli yolculuklar geçirip halkın içinde olan mekânlarda kültürümüzü tanıdık. İlk kez bir ustadan Karagöz izleme fırsatım oldu. Hatta biraz ısrar üzerine, sahne korkuma rağmen orta oyunu oynamayı deneyimledim. Gerçekten çok keyifli ve samimiydi. İlkokuldayken ders kitaplarında duyduğumuz daha sonra ise zihnimizin gerisinde kalan bu kültürel mirasların günümüzde de devam edebileceğini görmüş olduk.…
GENÇLİK HARİTASI KÜLTÜR,SANAT,EKOLOJİ VE HALK KÜLTÜRLERİ DERNEĞİ ÜYELİK BAŞVURULARI BAŞLADI !
Sizler de Gençlik Haritası Kültür ,Sanat, Ekoloji ve Halk Kültürleri Derneği’ne üye olmak ve detaylı bilgi almak için aşağıdaki formu doldurarak “genclikharitasiisanatdernegi@gmail.com” adresine gönderebilirsiniz.
ÜYE KAYIT FORMU :
